ایمنی پیش راه اندازی

ایمنی پیش راه اندازی

ایمنی پیش راه اندازی:

ابراری در دست کارفرماست که باید برای تأسیسات جدید یا تغییر یافته ( به میزانی که نیاز به تغییر اطلاعات ایمنی فرآیند می باشد) این بررسی “ایمنی قبل از راه اندازی” را انجام دهد.

ضروری است دستورالعمل‌های راه‌اندازی و عملیاتی مورد ارزیابی کامل قرار گیرند تا انتقال به فاز عادی عملیات به‌طور ایمن انجام شود. در فرآیندهای موجود که برای تغییرات لازم متوقف می‌شوند، هرگونه تغییری (به غیر از جایگزینی) باید مطابق با دستورالعمل‌های مدیریت تغییرات صورت گیرد.

لازم است که همواره برای تاسیسات جدید و تاسیساتی که تغییرات عمده در اطلاعات ایمنی فرآیند آنها صورت گرفته است، عملیات بازنگری ایمنی قبل از راه‌اندازی آنها به عمل آید

بررسی ایمنی پیش از شروع می بایست قبل از ورود یک ماده شیمیایی خطرناک به فرآیند انجام شده و تأکید کند که :

  • هر یک از کارکنان درگیر در عملیات آموزش های لازم و کامل را دریافت کرده است.
  • تجهیزات و ساختار مطابق با ویژگی های طراحی می باشد.
  • آیین نامه های عملیاتی، ایمنی، تعمیر و نگهداری و شرایط اضطراری در حد کفایت و در محل خود قرار دارد.
  • آنالیز خطرات فرایند (PHA) برای تاسیسات جدید انجام شده و توصیه های ایمنی قبل از شروع کار، بازنگری یا اجرا شده است. برای تأسیسات جدید، برنامه تجزیه و تحلیل خطرات فرآیندی اجرا شده و در تغییرات رخ داده الزامات “مدیریت تغییر” لحاظ شده است.
  • ساخت دستگاه‌های فرآیند مطابق با مشخصات طراحی است.
  • دستورالعمل‌های ایمنی، عملیات، تعمیر و نگهداری و واکنش اضطراری برقرار و کافی می‌باشد.
  • تاسیسات تغییر یافته، شرایط موجود در دستورالعمل‌های مدیریت تغییرات را برآورده می‌سازند.
  • افراد آموزش‌های کامل را در رابطه با عملیات فرآیند فرا گرفته‌اند.

************

همیشه در طرح های افزایش و توسعه تولید و یا پیش از راه اندازی واحدهای جدید، این نگرانی وجود دارد که آیا موردی خطرناک وحادثه ساز وجودارد که نادیده گرفته شده و کلا چه رویه ای بایستی اتخاذشود تا راه اندازی ایمن باشد.

ساده ترین تعریف ازPre Startup Safety Review ، بازنگری رسمی و چک نمودن نهایی یک واحد فرایندی قبل از راه اندازی است تا مدیریت یک سازمان از اینکه واحد آماده راه اندازی است اطمینان حاصل نماید.

در ایالات متحده ،اجرای PSSR برای کلیه تغییراتی که در فرایند و دستورالعمل ها صورت می پذیرد الزامی است و در بخش ۱۲ از مدیریت ایمنی فرایند (PSM) بر این نکته تاکید شده است. اجرای موثر PSSR درست مانند چک کردن چتر نجات قبل از پریدن است .

مزایای اجرای موثر PSSR عبارتند از :

۱- اطمینان از مطابقت فرایند جاری با نقشه ها و مشخصات دستگاههایی که نصب شده اند.

۲- درک صحیح در زمینه بهداشتی ، ایمنی و محیط زیستی از مواد شیمیایی که در فرایند مورد استفاده قرار میگیرند.

۳- آموزش درست پرسنلی که برای بازدید، تست ، تعمیر و نگهداری و راه اندازی مشخص می شوند.

۴- به روز رسانی و بازنگری دستورالعمل های راه اندازی و همچنین ایمنی فرایند.

۵- در زمان وقوع حادثه ، به علت یگانگی در بایگانی اسناد و مدارک مربوط به PSSR و مشخص شدن مسئولیت ها می توان علت وقوع حادثه را مشخص و فعالیت های انجام نشده ای که باعث وقوع حادثه شده اند را معین نمود.

۶- اطمینان از اجرای درست استانداردها و صحت محاسبات مهندسی

۷- اطمینان از رعایت الزامات قانونی برای مدیریت تغییرات (MOC)

۸- اطمینان از رعایت الزامات سیستم مدیریت کیفیت (QMS)

۹- انجام PSSR این فرصت را به افراد می دهد تا واحد فرایندی را از فاز ساخت و ساز (Construction) به فاز راه اندازی و بهره برداری منتقل نمایند.

مراحل اجرای موثر PSSR را می توان به صورت زیر تقسیم بندی نمود:

مرحله اول: آموزش کلیه نیرو های درگیر در جهت آشنایی آنها نسبت به PSSR وظایف خود در قبال اجرای موثر PSSR

مرحله دوم : مشخص نمودن تغییری که می بایست PSSRجهت آن صورت پذیرد.

مرحله سوم: مشخص نمودن نوع PSSR ی که می باست انجام پذیرد ( ساده با فرمت کلی یا پیچیده با فرمتی که جزئیات را شامل می شود)

مرحله چهارم: تعیین تیم PSSR

این تیم می بایست شامل ، رهبر تیم ، رئیس واحد و یا جانشین وی ، مهندسی فرایند ، کنترل فرایند ، سوپروایزر فرایند ، اپراتور فرایند که دانش و مهارت کافی نسبت به فرایند داشته باشد، مهندس مکانیک و نماینده ایمنی می باشد.

مرحله پنجم : تکمیل اسناد و مدارک مربوط به PSSR

مرحله ششم : پیگیری در جهت رفع موارد مطرح شده در PSSR

مرحله هفتم : بهبود مستمر در اجرای PSSR با توجه به سوابق انجام PSSR های موفق

اما چگونه می توان تشخیص داد که برنامه PSSR انجام شده کاملا موثر بوده و قابل اطمینان است .

۱- تعداد حوادثی که در حین راه اندازی اتفاق می افتند. (تعداد زیاد نشانگر موثر نبودن PSSR است )

۲- تعداد shutdown هایی که بعد از راه اندازی اتفاق می افتند. (تعداد زیاد نشانگر موثر نبودن PSSR است )

۳- یافتن تجهیزاتی که به درستی نصب نشده اند . در صورتی که موارد زیادی از این قبیل قبل از راه اندازی یافت شود نشانگر موثر بودن انجام PSSR است .

۴- تعداد پرسنلی که قبل از راه اندازی آموزش های لازم را می گذرانند. در صورتی که نفرات بیشتری آموزش ببینند نشاندهنده انجام PSSR مطابق برنامه است.

۵- طولانی بودن زمان راه اندازی نشانگر عدم اجرای موثر PSSR است.

۶- میزان محصول غیر منطبق (off spec) یا از دست رفتن مواد خام و خوراک در حین راه اندازی نشانه واضحی برای موثر یا غیر موثر بودن PSSR است.

۷- راه اندازی با تاخیر بدلیل مشکلات یافت شده در PSSR. شمار زیاد این مشکلات نشاندهنده عدم اجرای MOC که پتانسیل خطرات و مشکلات در آن به خوبی دیده نشده است .

۸- تعداد بازنگری هایی که در زمان راه اندازی صورت می پذیرد و در PSSR کشف نشده اند.

۹- تعداد مشکلاتی که در PSSR مشخص شده و در حین و بعد از راه اندازی رفع شده اند . هر چه تعداد بیشتری از مشکلات برطرف شود نشاندهنده حساسیت برنامه PSSR برای پیگیری رفع مشکلات می باشد.

در هر حال استفاده از چک لیست ها می تواند کمک شایانی در اجرای موثر برنامه PSSR نموده و روند راه اندازی واحد را به صورت ایمن پیش ببرد چرا که همه موارد مربوطه به راه اندازی یک واحد فرایندی در چک لیست های استاندارد لحاظ شده است هرچند واحد های فرایندی از نظر خطرات و نوع فرایند با هم متفاوت هستند و می بایست چک لیست ها را بر اساس هر واحد فرایندی تهیه و تنظیم و حتی تغییراتی در آن لحاظ نمود.

H.S.E و چشم‌انداز ایمنی

H.S.E و چشم‌انداز ایمنی :

فعالیت HSE در ایران همزمان با تدوین قانون کار آغاز شد. سال ۱۳۳۷ منشور فعالیت‌های حوزه HSE با اصطلاحات و اعمال چند تغییر عمده نسبت به طرح‌های نخستین در قالب قانون(اساسنامه) تنظیم شد و به تایید مجلس رسید.

براساس آمار سازمان بین‌المللی کار، هر ثانیه ۸ اتفاقات در سراسر جهان روی می‌دهد. در این صورت اگر قربانی هر حادثه را یک نفر حساب کنیم، باید ادعا کرد هرثانیه جان ۸ نفر از انسان‌ها با مخاطره روبرو می‌شود؛ این آمار بیانگر اهمیت و ضرورت وجود نهادهایی در حوزه ایمنی و بهداشت برای پیشگیری و رسیدگی به عواقب ناشی از بلایای طبیعی است.

به گزارش ایلنا، شروع فعالیت‌های رسمی‌ در زمینه ‌ایمنی و بهداشت کار در ایران، به ۱۳۲۵ و همزمان با تشکیل وزارت کار و امور اجتماعی برمی‌گردد.

همزمان با تدوین قانون کار

در واقع، فعالیت HSE در ایران همزمان با تدوین قانون کار آغاز شد. سال ۱۳۳۷ منشور فعالیت‌های حوزه HSE با اصطلاحات و اعمال چند تغییر عمده نسبت به طرح‌های نخستین در قالب قانون(اساسنامه) تنظیم شد و به تایید مجلس رسید. مطابق این قانون وظایف مربوط به ایمنی و بهداشت کار به اداره کل بازرسی کشور واگذار شد.

HSE‌ اختصار جمله Health & Safety Executive است. Health به معنی سلامت، موکد این نکته است که یک مهندسی ایمنی و حفاظت محیط زیست موظف است از سلامت منابع انسانی زیرمجموعه‌اش حفاظت کند.

Safety به معنی ایمنی است. مهندس ایمنی و حفاظت زیست موظف است علاوه بر تامین سلامت نیروی انسانی، ‌ تدابیر لازم برای حفاظت کامل از دستگاه‌های صنعتی را هم بیاندیشد و به کار ببندد.

ENVIRONMENT به معنی سلامتی هم مبین این است که مهندس HSE موظف است از محیط زیست هم مقابل آلودگی‌های به ویژه صنعتی، ‌ محافظت کند.

تقسیم بندی کلی
HSE را می توان در حالت کلی به دو شاخه ی HSE - MS و Technical تقسیم بندی کرد. با پیشرفت علوم صنعتی و ورود ماشین آلات به زندگی مدرن بشری و سایه انداختن تجهیزات و دستگاه‌ها در فرآیندهای کاری و افزایش تعامل انسان‌ها با اجزای محیط های صنعتی، سازمانها با چالش های جدید و مستمری در رابطه با موضوعات سلامت، ایمنی و بهداشت مواجه شدند. مدیریت HSE برای حل این چالش‌ها و خاتمه دادن به تمامی دغدغه های جهان صنعتی مطرح شد. از این مدیریت یکپارچه به " HSE: HSE Managment System " یاد می‌شود.

ایمنی پیش از HSE
بدون شک، پیش از ظهور و گسترش مهندسی HSE در ایران، ‌ مجموعه‌هایی مانند آتش‌نشانی، اورژانس و حتی نیروهای مسلح کشور نقش پررنگی در کنترل حوادثو بلایای طبیعی و کاهش صدمات ناشی از پیامدهای آن داشتند و البته هنوز هم نقش‌ غیرقابل انکاری در این مقوله دارند.

برای نمونه با نگاهی به تاریخچه سازمان‌های آتش نشانی کشور، متوجه می‏شویم یکی از عوامل بسیار موثر در تأسیس اینگونه سازمان‌ها در دنیا و به تبع آن در کشورمان، پیشرفت‌های تکنولوژیک و صنعتی در قرن گذشته و مکانیزه شدن حیات بشر امروز است. اگرچه این پیشرفت‌ها برای مناسب سازی حیات بشر سبب رفاه و آسایش انسان شد امّا به تبع آن حوادثو خطرات روز افزونی نیز انسان هزاره سوم را تهدید می‌کند.

۱۵۱ سال پیش و هنگامی که تبریز به تصرف قشون اشغالگر روسیه درآمد. روس‌ها برای تامین منافع اقتصادی، سیاسی نیروهای وابسته به خود، نخستین واحد آتش نشانی تاریخ ایران را در تبریز ایجاد کردند.

دومین و سومین واحدهای آتش نشانی رسمی ایران هم در جنوب کشور و در مسجد سلیمان و آبادان برای حفظ تأسیسات ایجاد شده در پالایشگاه‌‌های این دو شهر بود.

با توجه به ایجاد زیر ساخت‌ها ی اقتصادی در اقصی نقاط کشور، تاسیس واحدهای آتش‌نشانی در مناطق مختلف کشور آغاز شد که از مهم‌ترین این تاسیسات می‌توان به احداثواحدهای آتش نشانی(اطفائیه) در «بلدیه» آنروز نام برد که در قطب‌های اقتصادی و صنعتی وقت کشور ایجاد شدند.

برای نمونه احداثپایگاه‌هایی در تهران، قزوین، اهواز، بندر انزلی، رشت، مشهد، زنجان، اصفهان و شیراز، حدفاصل سال‌های ۱۳۰۳ تا ۱۳۲۹ اشاره کرد.

H.S.E

HSE MS

HSE MS نظام واحدی است که صنایع برای یکپارچه کردن و رسیدن به دید منطقی و فراگیر در زمینه ایمنی، بهداشت و محیط زیست برای مدیریت این بخش پیشنهاد نمودند؛ که به دلیل پیوستگی و در هم تنیدگی این مقوله‌ها نظامی واحد به نام HSE تشکیل شد. در برخی صنایع نیز تضمين کیفیت نیز به این مجموعه اضافه گردید HSEQ به عبارتی ساده‌تر استاندارد HSE روندی مدیریتی برای پوشش دادن نقاط ضعف ایمنی و بهداشتی یک مجموعه صنعتی خواهد بود.

ارتباط با ایزو

حرکت بسوی یکپارچه‌سازی نظامهای مدیریتی باعث بوجود آمدن مجموعه استانداردهای ISO گردید. پس از موفقیت مجموعه 9000 ISO سازمان جهانی استانداردسازی بران شد تا در زمینه محیط زیست و ایمنی نیز استانداردی تهیه نماید. ارتباط بین HSE و مجموعه قوانین ISO یک مولفه دو سویه‌است و یک سازمان بدون استقرار نظام HSE قادر به پیاده کردن مجموعه استاندارد ۱۴۰۰۰و ۱۸۰۰۰OHSAS نخواهد بود از طرفی مجموعه استاندارد ISO باعث یکپارچه شدن مدیریت HSE و قابل ارزیابی شدن این مجموعه خواهد گردید.

نظام مدیریتHSE سعی در بهبود وضعیت بهداشت، ایمنی و محیط زیست یک مجموعه دارد و مجموعه استانداردهای ۱۴۰۰۰و۱۸۰۰۰OHSAS الزاماتی رابرای این مقوله‌ها پیش‌بینی کرده‌است. طرح‌ریزی و داشتن برنامه‌ای مشخص و از پیش تدوین شده از شرطهای ISO می‌باشد و مدیریت HSE را در شناسایی راه درست یاری می‌نماید. داشتن خط مشی زیست‌محیطی و ایمنی برای یک مجموعه افقهای دید را روشن می‌نماید و استقرار چرخه PDCA (طرح‌ریزی - انجام - بررسی - اقدام و بازنگری) باعث پویایی مجموعه و بهبود مستمر خواهد شد.

شناخت جنبه‌های مختلف کار از نظر HSE و حرکت به سوی بهبود مستمر از اهداف استاندارد کردن روش‌های اجرایی است. بعد از شناخت مجموعه و بررسی تحلیلی وضعیت موجود مدیریت باید سرسپردگی و تعهد خود را اثبات نماید و این اولین قدم در استقرار سیستم است؛ که بوجود آورنده خط مشی مجموعه‌است؛ و افق دید را مشخص می‌نماید. در مرحله طرح‌ریزی و مدون کردن فرایندها باید دقت شود و شاخصها که از مهمترین فرایند است به خوبی تشخیص داده شود که معیار درستی برای ارزیابی صحیح فرایند بوجود آورد.

سازمان‌های مرتبط با HSE

۱- اداره ایمنی وبهداشت شغلی آمریکا:(به اختصار: OSHA)
این اداره یکی از مجموعه‌های سازمان کارامریکا می‌باشد که رسالت و حیطه کاری آن عبارتست از اطمینان از ایمن بودن شرایط کاری برای کار مردان و زنان با تنظیم و اجرای استانداردها و با ارائه آموزش، اطلاع‌رسانی، آموزش و پرورش. این سازمان قدرت اجرایی و قانونی دارد
۲- انجمن بهداشت صنعتی آمریکا:(به اختصار: AIHA)
این سازمان یکی از بزرگترین انجمن‌های بین‌المللی در خدمت نیازهای متخصصان بهداشت محیط و حرفه‌ای و ایمنی است.
۳- مؤسسه ملی ایمنی و بهداشت شغلی (آمریکا):(به اختصار: NIOSH )
مسئول انجام تحقیقات و ساخت توصیه‌هایی برای پیشگیری از آسیب‌های شغلی است. رسالت NIOSH تولید دانش جدید در زمینه ایمنی و بهداشت حرفه‌ای و انتقال این دانش برای بهبود عملکرد کارگران است
۴-سازمان HSE انگلستان
HSE در انگلستان نام اداره ایمنی و بهداشت اجرایی است
[۱] رسالت این اداره ارسال چهارچوب بیانیه مدیریت و استانداردها و عملکردها در سازمان‌های مختلف می‌باشد
۵- سازمان بین‌المللی محافظت در برابر آتش:(به اختصار: NFPA)
رسالت NFPA کاهش بار آتش وخطرات آن در کیفیت زندگی در سراسر جهان، با ارائه استانداردها، تحقیقات، آموزش و آموزش و پرورش می‌باشد.

HSE در ایران

HSE، بهداشت، ایمنی و محیط زیست (بام) رشته‌ای تحصیلی است که از مدت‌ها قبل و تحت عنوان مهندسی بهداشت حرفه‌ای و مهندسی بهداشت محیط در ایران دانشجو تربیت می‌کرد. الان در رشته‌های مختلف و عناوین مختلف و مرتبط دانشجو پذیرش می‌شود . شایان ذکر است این رشته بعلت بازار خوب و درآمد مناسب اخیراً مورد سوء استفاده قرار گرفته‌است و دوره‌هایی بی‌اعتبار با عناوین مختلف برگزار گردیده‌است.