:(Emergency Operations Plan) EOP

 

برنامه عملیات پاسخ بلایای حاضر،در راستای اهداف کلان نظام سلامت مبنی بر کاهش خطر ناشی از مخاطرات طبیعی و انسان ساخت ،در سطح جامعه و تسهیلات و منابع نظام سلامت تدوین شده و مبتنی بر رویکرد مشارکت بین بخشی و تمام مخاطرات در برگیرنده تمام جنبه های سلامت،اهداف اصلی زیر را دنبال می کند.

ارتقاءآمادگی حوزه بهداشت در پاسخ موثربه موقع و هماهنگ به مخاطرات طبیعی و انسان ساخت.

واژه هاي مورد استفاده در این دستورالعمل

  • EOP: مخفف Emergency Operations Plan یا برنامه راهبردي عملیات پاسخ می باشد.
  • IAP: مخفف Incident Action Plan یا برنامه عملیاتی پاسخ می باشد و به ازاي هر حادثه مبتنی بر برنامه راهبردي (EOP) تدوین میشود.
  • EOC: مخفف Emergency Operations Center یا مرکز هدایت عملیات پاسخ می باشد.
  • ICP: مخفف Incident Command Post یا پست فرماندهی حادثه (مستقر در منطقه آسیب دیده) می باشد.
  • ICS: مخفف Incident Command System یا سامانه فرماندهی حادثه می باشد.

راهنمای اجرایی 1- سطوح هشدار

سطح هشدار (رنگ)

سطح هشدار (عنوان)

تعریف

اقدامات مورد انتظار

زرد

اطلاع

امکان وقوع مخاطره وجود دارد ولی احتمال آن کم است.

اطلاع وضعیت هشدار به تیم های عملیاتی

نارنجی

آماده باش

امکان وقوع مخاطره وجود دارد ولی احتمال آن زیاد است.

فعال کردن سامانه فرماندهی حادثه (فرماندهی و برنامه ریزی)

قرمز

اقدام

مخاطره روی داده است یا وقوع آن قطعی است.

فعال کردن سامانه فرماندهی حادثه (عملیات) و اجرای کارکرد های عملیات پاسخ

سفید

رفع خطر

احتمال وقوع مخاطره بر ظرف شده است.

اعلام بازگشت به شرایط عادی در صورتی که مخاطره روی نداده باشد. اعلام آغاز فاز بازیابی در صورتی که مخاطره روی داده و عملیات پاسخ فوری اتمام یافته است.

 

 
مبانی عملیات

مبانی عملیاتی مورد نظر EOP عبارتند از:

  • ساختار مدیریت بحران
  • سامانه فرماندهی حادثه
  • اعلام شرایط اضطراري و ختم آن
  • سطح بندي حادثه

1 - ساختار مدیریت بحرانEOP در قالب فرآیندهاي کارگروه سلامت در حوادث غیرمترقبه (مستقر در مرکز مدیریت حوادث و فوریت هاي پزشکی) و کمیته هاي تخصصی آن و توسط EOC عملیاتی می شود.

 کمیته هاي تخصصی کارگروه، عبارتند از بهداشت، درمان، پشتیبانی، آموزش و پژوهش. اعضاي هر کمیته تخصصی، روساي مراکز/دفاتر معاونت مربوطه در سطح دانشگاه یا وزارت می باشند. بدیهی است عملیات پاسخ توسط دو حوزه  بهداشت و درمان انجام می گیرد. در معاونتهاي بهداشت، مسئولیت هماهنگی کمیته بهداشت کارگروه ،بعهده دفتر مدیریت و کاهش خطر بلایا میباشد. اعضاي کمیته بهداشت به شرح ذیل می باشند: مرکز مدیریت بیماري هاي واگیر، مرکز سلامت محیط و کار، دفتر مدیریت بیماري هاي غیرواگیر، دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس، دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد، مرکز مدیریت شبکه، دفتر بهبود تغذیه جامعه و آزمایشگاه مرجع سلامت.

  • توضیح: این دستورالعمل در کلیه انواع مخاطرات طبیعی و انسان ساخت صادق است. تنها مورد استئنا، زمانی است که مخاطره اولیه طغیان یک بیماري واگیر است، که در این صورت، فرماندهی حادثه بعهده معاون بهداشت وزیر و جانشینی ریاست مرکز مدیریت بیماري هاي واگیر با مشارکت ریاست مرکز سلامت محیط و کار میباشد و دفتر مدیریت و کاهش خطر بلایا در صورت نیاز نقش مشورتی را ایفا می کند.

به منظور مدیریت پاسخ ،در هر منطقه آسیب دیده یک یا چند ICP بسته به نیاز و وسعت جغرافیایی حادثه مستقر می شوند.

مرجع تعیین اعلام شرایط اضطراری و ختم آن،  EOC منطقه است.

علي رغم اينكه اعلام شرايط اضطراري و ختم آن به عهده EOC منطقه است وليكن در صورتيكه در برخي از حوادث مانند سيل رودخانه كه به عنوان مثال يك خانه بهداشت زودتر در جريان وقوع حادثه قرار گرفت مراكز تحت پوشش بايد سريعا  آنکال EOC منطقه و واحد مديريت و كاهش خطر بلايا معاونت را (بصورت تلفني يا حضوري) در جريان حادثه قرار دهند.

در صورتی که وسعت حادثه و تخریب زیاد باشد و مرکز موجود در منطقه، قادر به اعلام هشدار نباشد، سریعاً باید مراکز مجاور، اعلام وضعیت شرایط منطقه خود را، به مسئول EOC  و یا دفتر مدیریت خطر بلایا گزارش فوری نمایند.

مركز ضمن پيگيري  بايد  ارزيابي دقيق موقعيت و تاييد خبررا از معاونت و معاونت از مركز هدايت عمليات دانشگاه انجام دهد. مسئولين بايد شدت و وسعت  حادثه را ارزيابي و براساس آن وسعت فعال كردن برنامه را تعيين و فعاليت ها را تنظيم كنند.بديهي است انجام اقدامات حیاتی در سطح واحد، مانند فعال سازی سامانه فرماندهی حادثه، تخلیه ، فراخوان نیروها و ارایه خدمات باید بطور همزمان انجام شود. اعلام آغاز و اتمام شرایط اضطراری در هر واحد ارایه خدمت بعهده فرمانده عملیات آن واحد  با هماهنگي ستاد و مركز هدايت عمليات بحران می­باشد. 

شماره تلفنهاي آنکال EOC و فرماندهي حادثه معاونت بهداشتي و آنكال مديريت بلايا در اختيار كليه پرسنل تا سطح بهورزان قرار دارد تا درصورت بروز حادثه امكان گزارش دهي سريع فراهم شود.

بنابراين با اعلام هر یک از موارد زیرشرایط اضطراری اعلام می گردد.

- EOC دانشکده علوم پزشکی منطقه

- دفتر مدیریت خطر بلایای معاونت بهداشت

- بیمارستانهای تحت پوشش

- مراکز خدمات جامع سلامت  شهری و روستایی با تایید گزارش

- گزارش تایید شده خانه های بهداشت و پایگاههای سلامت تحت پوشش توسط مراکز خدمات جامع    سلامت

- مسئول مرکز مربوطه

در صورت بروز حادثه و بحران در یک منطقه کلیه خانه های بهداشت و مراکز بهداشتی و درمانی شهری و روستایی باید بعد از انجام اقدامات حیاتی نظیر اطفاء حریق یا تخلیه و ......سریعا به هر شکل ممکن با یکی از محل های اشاره شده بالا، تماس گرفته و اعلام گزارش نمایند.